Çarşamba , Haziran 28 2017
Anasayfa / Ekonomi / Ekonomi tekrar dengeye oturmaya başladı

Ekonomi tekrar dengeye oturmaya başladı

İmalat sanayinde kapasite kullanımı oranı mayısta yüzde 78.8 ile son 3.5 yılın en yüksek seviyeside. Konut satışları da nisanda yüzde 7.6 artışla 115 bine dayanmış durumda…

ÜRETİM yapan şirketlerde çarklar hızlanmaya başladı. Büyümenin öncü göstergelerinden imalat sanayi kapasite kullanım oranı mayısta son 3.5 yılın en yüksek düzeyine ulaştı. Hükümetin ekonomiyi canlandırmaya yönelik aldığı tedbirlerin de etkisiyle imalat sanayi kapasite kullanım oranı 2017 Mayıs’ta bir önceki aya göre 0.4 puan artışla yüzde 78.8’e yükseldi. Sektörel güven endeksleri artarken, Türkiye genelinde konut satışları nisanda yüzde 7.6 artışla 114 bin 446’ya ulaştı. Konutta ilk satışlar ise nisanda yüzde 10.8 artışla 51 bin 988 oldu.

Uzmanlar, öncü ekonomik göstergelerin ekonominin tekrar dengesine oturmaya başladığı yönünde güçlü işaretler verdiğine dikkat çekti. Uzmanlara göre, hükümetin uygulamaya koyduğu önlemler etkisini gösterdikçe talep canlanacak ve buna paralel olarak sanayici imalatlarında kapasitelerini yukarı çekecek, yeni yatırımlar hızlanacak.

KAPASİTE KULLANIMI SEVİNDİRDİ

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) imalat sanayinde faaliyet gösteren 2 bin 142 katılımcıdan aldığı yanıtları ağırlıklı olarak toplulaştırmasıyla elde ettiği imalat sanayi kapasite kullanım oranı verilerine göre, mayısta imalat sanayi kapasite kullanım oranı, bir önceki aya kıyasla 0.4 puan artışla yüzde 78.8 oldu, imalat sanayi kapasite kullanımı 2017 Mart’ta yüzde 76.7, nisanda yüzde 78.4 düzeyinde gerçekleşmişti. Küresel krizle birlikte 2009 yılı mart ayında yüzde 60.8’e gerileyen imalat sanayi kapasite kullanım oranı, yüzde 78.8 düzeyi ile 2013 yılı ağustostan sonra en yüksek noktayı gördü. İmalat sanayi kapasite kullanımı 2013 ağustosta yüzde 78.9 düzeyinde gerçekleşmişti.

Mayısta mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı da bir önceki aya göre 0.1 puan artarak yüzde 78.9’a yükseldi. Kapasite kullanımı bu düzeyi ile yüzde 80.5 olarak gerçekleşen 2008 Ağustos’tan bu yana en yüksek noktayı görmüş oldu.

EN ÇOK ARTIŞ DAYANIKLI TÜKETİMDE

Dayanıklı tüketim mallarında kapasite kullanımı mayısta bir önceki aya göre 1.5 puan artışla yüzde 77.8’e yükselirken kapasite kullanımı ara mallarında 0.6 puan artışla yüzde 79.6’ya, gıda ve içeceklerde 0.4 puan artışla yüzde 71’e, dayanıksız tüketim mallarında 0.2 puan artışla yüzde 72.4’e ulaştı. Yatırım mallarında kapasite kullanımı oranı ise bu dönemde 0.1 puan azalışla yüzde 84.2 düzeyinde gerçekleşti.

Kapasite kullanım oranının büyümenin öncü göstergelerinden birisi olduğunu belirten TOBB ETÜ Öğretim Üyesi Dr. Cahit Sönmez, bu oranın yükselmesini büyüme hızının momentum kazanabileceğinin sinyali olarak yorumladı. Firmaların iç talepteki canlanmayı gözlemlediğini, ancak yatırım yapmaları için biraz daha beklemede kalmayı tercih ettiklerini vurgulayan Sönmez, “Hükümetin uygulamaya koyduğu önlemler etkisini gösterdikçe talep canlanacak ve buna paralel olarak imalatlarında kapasitelerini yukarı çekecekler” dedi.

REEL SEKTÖR İYİMSER

2017 yılı şubat, mart, nisan aylarında sıçrama yaşanan reel kesim güven endeksi mayısta geriledi. TCMB’nin mayıs ayı iktisadi yönelim anketi ve reel kesim güven endeksi verilerine göre, mayısta reel kesim güven endeksi bir önceki aya kıyasla 2 puan azalarak 109.2 seviyesinde gerçekleşti. Endeks 2017 Ocak’ta 97.1, şubatta 105.9, martta 108.9, nisanda 111.2 düzeyindeydi. Mayısta yaşanan gerilemeye karşın, endeks bu düzeyi ile reel kesim temsilcilerinin ekonomik faaliyetlere ilişkin güvenin arttığı iyimser görünümü korudu.

Son üç aydaki toplam sipariş miktarı, genel gidişat, mevcut toplam sipariş miktarı, gelecek üç aydaki toplam istihdam miktarı ve sabit sermaye yatırım harcaması endeksi artış yönünde etkilerken, gelecek üç aydaki ihracat sipariş miktarı, gelecek üç aydaki üretim hacmi ve mamul mal stoku miktarına ilişkin değerlendirmeler endekse azalış yönünde yansıdı. Mevsimsellik-ten arındırılmış reel kesim güven endeksi bir önceki aya göre 1.5 puan azalarak 104.8 oldu.

SEKTÖREL GÜVEN OLUMLU

Reel kesim temsilcilerinin genel gidişatı olumlu bulmalarına rağmen gelecek üç ayda yapacakları üretimin azalabileceği beklentisi taşıdıklarına dikkat çeken Dr. Cahit Sönmez, “Çalışmanın alt kalemlerinden ‘gelecek üç ayda ihracat sipariş miktarına’ verdikleri yanıttan dış talepte belirgin bir düşüş olacağı tahminlerini görebiliyoruz. Dolayısıyla iç talebin sınırlı kalması, dış talebin azalması reel kesimin gelecek üç ayda üretimlerini aşağı çekebilecekleri algısı yaratıyor” diye konuştu.

Sektörel güven endeksleri ise mayısta arttı. TÜİK verilerine göre, mayısta hizmet sektörü güven endeksi bir önceki aya göre yüzde 2.1 oranında artışla 102 değerini aldı. Mayısta bir önceki aya göre perakende ticaret sektörü güven endeksi yüzde 1.1 artışla 102.8, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 0.8 artışla 86.3 oldu. Artış trendini sürdüren tüketici güven endeksi ise mayısta bir önceki aya göre yüzde 2.1 artışla 72.8 düzeyinde gerçekleşti.

DOĞRUDAN YATIRIM HIZLANDI

Türkiye’ye uluslararası net doğrudan yatırım girişi hızlandı. 2017 Ocak’ta 693 milyon dolar, şubatta 544 milyon dolar uluslararası doğrudan yatırım girişi yaşanırken, martta 1 milyar 566 milyon dolarlık giriş gerçekleşti. Yılın ilk çeyreğinde ise uluslararası net doğrudan yatırım girişi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1.9 artarak 2.8 milyar dolara ulaştı. Ekonomi Bakanlığı’nın uluslararası doğrudan yatırım verileri bültenine göre, uluslararası yatırımcıların Türkiye’deki yeni veya mevcut şirketleriyle iştirak ettikleri yerli sermayeli şirketlerdeki ortaklık paylarına ilişkin transferleri içeren sermaye girişi ise 2017 Mart’ta 1 milyar 187 milyon dolara ulaştı. Bunun 1 milyar dolarlık bölümü Avrupa Birliği (AB), 126 milyon dolarlık bölümü de Asya ülkeleri kaynaklı oldu.

Yılın ilk çeyreğinde 1.7 milyar dolar düzeyinde olan uluslararası doğrudan yatırım girişinin yüzde 76.6 oranıyla 1.3 milyar dolarlık bölümünün AB ülkeleri, 300 milyon dolarlık bölümünün ise Asya ülkeleri kaynaklı olduğu belirlendi.

YAPI İZİNLERİ GERİLEDİ

İnşaatta arz daralırken, konut satışları arttı. 2017 yılının ilk çeyreğinde belediyeler tarafından yapı ruhsatı verilen bina sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15 gerilemeyle 28 bin 711 olurken, bu yapıların yüzölçümü yüzde 17.2 azalışla 45 milyon 37 bin metrekare, değeri yüzde 3.6 azalışla 46 milyar 278 milyon 884 bin TL, daire sayısı yüzde 11.6 azalışla 228 bin 918 düzeyinde gerçekleşti.

Yılın ilk üç ayında belediyeler tarafından verilen yapı kullanma izin belgeli bina sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8.7 artışla 26 bin 759’a yükselirken, bu binaların yüzölçümü yüzde 22 artışla 39 milyon 259 bin metrekareye, değeri yüzde 42.2 artışla 40 milyar 145.6 milyon TL’ye, daire sayısı 194 bine ulaştı.

Türkiye’de 2017 Nisan’da 114 bin 446 konut satıldı. TÜÎK’in konut satış istatistiklerine göre, Türkiye genelinde nisanda geçen yılın aynı ayma, göre konut satışları yüzde 7.6 artış gösterirken, yılın ilk dört ayında konut satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7.4 artışla 440 bin 226’ya ulaştı.

İpotekli konut satışları nisanda geçen yılın aynı ayma göre yüzde 29.6 artışla 43 bin 334 olarak gerçekleşirken, toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 37.9 oldu. Nisanda diğer satış türleri sonucunda 71 bin 112, yılın ilk dört ayında ise 271 bin 799 konut el değiştirdi.

Türkiye genelinde ilk defa satılan konut sayısı nisanda geçen yılın aynı ayma göre yüzde 10.8 artarak 51 bin 988 olurken, toplam konut satışları içinde ilk satışın payı yüzde 45.4 olarak belirlendi. İkinci el konut satışları bu dönemde yüzde 5.1 artışla 62 bin 458’e yükseldi. Yılın ilk dört ayında ise ilk defa satılan konut sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5.9 artışla 197 bin 814’e, ikinci el konut satışları yüzde 8.7 artışla 242 bin 412’ye ulaştı. Nisanda yabancılara yapılan konut satışları geçen yılın aynı ayma göre yüzde 2.7 artarak bin 624 oldu. Ülke uyruklarına göre en çok konut satışı İraklılara yapıldı.

“TALEP İVMELENDİ”

Dr. Cahit Sönmez, konut arzının genişlemesi ve karşılığında yeterli talep bulamaması sonucu stokların yükseldiğini, ancak konut satışlarına yönelik alman önlemlerin ve bankaların mortgage faizlerini biraz düşürmeye başlamalarının talep kısmını ivmelendirdiğini vurguladı. TOİK’in yaptığı çalışmaya göre, inşaat sektörü temsilcilerinin hemen hemen yarısının inşaat sektöründe faaliyetleri kısıtlayan bir sorunun olmadığını düşündüğünü söyleyen Sönmez, “Kalan yarısı da talep yetersizliği ve finansal zorlukları neden olarak gösteriyor. Geçen yıllara göre kredi faiz oranlarının yükselmesi finansal zorluklara neden oldu” dedi.

Nisanda kurulan şirket sayısı arttı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) verilerine göre, kurulan şirket sayısı nisanda bir önceki aya göre yüzde 4.6 artışla 6 bin 353, kapanan şirket sayısı yüzde 9.7 artışla 732 oldu. Nisanda bir önceki aya göre kurulan kooperatif sayısı yüzde 32.4 artarken gerçek kişi ticari işletme sayısı ise yüzde 4.9 azaldı. Aynı dönemde kapanan kooperatif sayısı yüzde 47.2 artış gösterirken kapanan gerçek kişi ticari işletme sayısı ise yüzde 6.6 geriledi. Yılın ilk dört ayında kurulan şirket sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6.8 azalarak 24 bin 189, kapanan şirket sayısı yüzde 1.7 artarak 4 bin 90 oldu.

Nisanda kurulan 586 yabancı ortak sermayeli şirketin 193’ü Suriye ortaklıyken, yılın ilk dört ayında ise kurulan bin 793 yabancı ortaklı şirketin 677’sini Suriye, 118’inin İran, 106’sının Irak ortaklı olduğu belirlendi. Büyüme oranlarının, potansiyel büyümenin oldukça altında kalması ve aynı zamanda sabit ve değişken maliyetlerin yükselmesinin işletmeleri bir süredir zorladığını belirten TOBB ETÜ Öğretim Üyesi Dr. Cahit Sönmez, bu bağlamda kapanmak zorunda kalan işletme sayısının da arttığını dile getirdi.

HÜLYA GENÇ SERTKAYA

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir